Sprawy cudzoziemcówJak uzyskać obywatelstwo polskie przez małżeństwo z obywatelem Polski?

Co roku kilka tysięcy cudzoziemców zawiera związek małżeński z Polakami. Wiele z tych osób zakłada, że ślub automatycznie otwiera drogę do polskiego paszportu. To częste nieporozumienie – przepisy działają inaczej i wymagają przejścia przez konkretną procedurę. W tym artykule wyjaśniamy, jak ona wygląda i czego się spodziewać na każdym etapie.

Czy małżeństwo z Polakiem daje automatycznie obywatelstwo?

Wiele osób błędnie zakłada, że małżeństwo z obywatelem Polski automatycznie prowadzi do uzyskania obywatelstwa. W rzeczywistości przepisy przewidują nieco inne zasady.

Dlaczego ślub z obywatelem Polski nie oznacza automatycznego obywatelstwa?

Sam ślub z obywatelem Polski nie skutkuje automatycznym nabyciem obywatelstwa.

Polskie prawo przewiduje nabycie obywatelstwa z mocy prawa tylko w ściśle określonych przypadkach – przede wszystkim przez urodzenie, gdy co najmniej jedno z rodziców jest Polakiem albo gdy dziecko rodzi się w Polsce, a jego rodzice są nieznani.

Zawarcie małżeństwa z obywatelem Polski nie należy natomiast do kategorii takich przypadków. Cudzoziemiec może jednak ubiegać się o obywatelstwo w drodze uznania – wymaga to złożenia wniosku i spełnienia określonych warunków, o których piszemy poniżej.

Różnica między kartą pobytu a obywatelstwem

Karta stałego pobytu/ karta rezydenta długoterminowego UE  i obywatelstwo polskie to dwa odrębne statusy prawne, które różnią się zakresem przysługujących praw:

• karta stałego pobytu lub rezydenta pozwala mieszkać w Polsce na stałe, ale nie daje praw politycznych – prawa do głosowania ani kandydowania w wyborach,
• obywatelstwo zapewnia pełnię praw, w tym udział w życiu politycznym,
• posiadacz karty stałego pobytu lub rezydenta napotyka ograniczenia przy dłuższych wyjazdach z kraju – zbyt długa nieobecność może skutkować utratą zezwolenia; obywatel Polski podróżuje bez takich ograniczeń,
• osiadacz karty stałego pobytu lub zezwolenia rezydenta długoterminowego UE może przebywać w innych krajach Unii Europejskiej jedynie przez ściśle określony czas i wyłącznie w celach turystycznych – polskie zezwolenia na pobyt nie dają prawa do zamieszkania ani pracy w innych państwach UE; obywatel Polski korzysta natomiast z pełni praw unijnych, w tym prawa do osiedlenia się w dowolnym kraju UE,
• dostęp do pracy w administracji publicznej jest znacznie szerszy dla obywateli niż dla osób z kartą stałego pobytu,
• obywatele Polski mogą korzystać z pomocy i ochrony polskich ambasad za granicą – karta stałego pobytu tego nie gwarantuje.

Kiedy można ubiegać się o obywatelstwo po ślubie?

Zgodnie z art. 30 ustawy o obywatelstwie polskim, cudzoziemiec może ubiegać się o obywatelstwo dopiero po spełnieniu określonych warunków.

Musi przez określony czas:

1. przebywać w Polsce w sposób nieprzerwany i legalny,
2. pozostawać w związku małżeńskim z obywatelem polskim.

Do tego dochodzi konieczność znajomości języka polskiego na poziomie wymaganym przez przepisy. Dopiero wtedy może złożyć wniosek o uznanie za obywatela polskiego.

Jakie warunki trzeba spełnić, aby uzyskać obywatelstwo polskie przez małżeństwo?

Istnieją 3 warunki, które muszą zostać spełnione, aby otrzymać polskie obywatelstwo.

Minimum 3 lata małżeństwa z obywatelem Polski

Zgodnie z art. 30 ustawy o obywatelstwie polskim, cudzoziemiec musi pozostawać w związku małżeńskim z obywatelem polskim przez co najmniej 3 lata. Dopiero po tym okresie ma możliwość ubiegania się o obywatelstwo w związku ze ślubem wziętym z Polką lub Polakiem.

Co najmniej 2 lata pobytu stałego w Polsce

Ten sam artykuł ustawy przewiduje też warunek nieprzerwanego pobytu w Polsce przez minimum 2 lata na podstawie zezwolenia na pobyt stały, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej lub prawa stałego pobytu.

Znajomość języka polskiego na poziomie B1

Do uzyskania obywatelstwa polskiego konieczne jest również potwierdzenie znajomości języka poprzez:

• Zdanie egzaminu organizowanego przez Państwową Komisję ds. Poświadczania Znajomości Języka Polskiego jako Obcego co najmniej na poziomie B1 (średniozaawansowanym);
• Ukończenie szkoły w Rzeczypospolitej Polskiej;
• Ukończenie szkoły za granicą z wykładowym językiem polskim.

Taki certyfikat potwierdzający zdany egzamin lub świadectwo ukończenia odpowiedniej szkoły należy dołączyć do wniosku o uznanie obywatelstwa.

Warto natomiast pamiętać, że od 1 lipca 2025 r. świadectwo ukończenia szkoły policealnej nie będzie już uznawane jako potwierdzenie znajomości języka polskiego w postępowaniach o uznanie za obywatela.

Osoby, które ukończyły taką szkołę do 30 czerwca 2025 r., mogą jeszcze posłużyć się świadectwem, ale tylko wtedy, gdy złożą wniosek o obywatelstwo najpóźniej do 30 czerwca 2026 r.

Stabilne źródło dochodu i miejsce zamieszkania – brak konieczności wykazania

W wielu przypadkach występowania o uznanie obywatelstwa polskiego obok wymienionych wyżej warunków przepisy przewidują jeszcze jeden – wykazanie stabilnego źródła dochodu i miejsca zamieszkania.

Zasada ta nie dotyczy jednak tych cudzoziemców, którzy ubiegają się o uznanie  obywatelstwa polskiego z uwagi na ślub z Polką lub Polakiem. Wówczas warunki konieczne do spełnienia są jedynie 3: pozostawanie  co najmniej 3 lata w związku małżeńskim, przebywanie minimum 2 lata w Polsce na podstawie odpowiedniego dokumentu oraz znajomość języka polskiego na poziomie minimum B1.

Jak wygląda procedura uznania za obywatela polskiego po ślubie?

Proces uznania za obywatela polskiego po zawarciu małżeństwa składa się z kilku etapów. W tym artykule przytoczymy go jednak tylko w skrócie, ponieważ cały temat omawiamy szerzej w osobnym artykule na blogu naszej kancelarii.

Gdzie złożyć wniosek o obywatelstwo?

Wniosek o uznanie za obywatela polskiego możesz złożyć osobiście lub wysłać pocztą do właściwego wojewody. Na przykład, jeśli mieszkasz w województwie opolskim, wniosek składasz do wojewody opolskiego. Osoby przebywające za granicą mogą z kolei kierować taki wniosek przez konsula.

Opłata za wydanie decyzji wynosi 1000 zł, a jeśli działasz z pomocą pełnomocnika, dodatkowo musisz uiścić kwotę 17 zł. Numer konta do wpłaty znajdziesz na stronie internetowej odpowiedniego urzędu wojewódzkiego.

Jak wypełnić wniosek o uznanie za obywatela Polski?

Wniosek o uznanie za obywatela Polski znajdziesz na stronie rządowej gov.pl oraz na stronach urzędu wojewódzkiego właściwego dla Twojego miejsca zamieszkania. Należy go wypełnić w języku polskim, czytelnie, drukowanymi literami i zgodnie z danymi zawartymi w polskich aktach stanu cywilnego.

W formularzu trzeba podać aktualne dane osobowe, opisać historię pobytu oraz dołączyć wymagane dokumenty, takie jak zdjęcia biometryczne, potwierdzenie stałego pobytu i znajomości języka polskiego. Wszystkie informacje należy wpisywać dokładnie tak, jak widnieją w polskich dokumentach, np. w akcie urodzenia, aby uniknąć błędów i nieścisłości.

Jak długo trwa decyzja wojewody?

Co do zasady, wojewoda ma 6 miesięcy na wydanie decyzji w sprawie uznania za obywatela polskiego. Z uwagi na problemy organizacyjne proces ten trwa jednak dłużej. Czas jego trwania może wydłużyć się o kolejne miesiące, jeśli wystąpią dodatkowe, nieprzewidziane okoliczności.

Jakie dokumenty są potrzebne do obywatelstwa przez małżeństwo?

Trzeba pamiętać, że sam wniosek nie wystarczy do wydania pozytywnej decyzji o uznaniu za obywatela polskiego. Należy do niego dołączyć kilka istotnych dokumentów.

Akt małżeństwa z obywatelem Polski

Podstawowym dokumentem będzie akt małżeństwa potwierdzający fakt wzięcia ślubu z obywatelem lub obywatelką Polski. Jeżeli dokument został wydany za granicą i jest w języku obcym, trzeba go przetłumaczyć na język polski przez tłumacza przysięgłego lub konsula RP.

Akt małżeństwa wydany przez polski Urząd Stanu Cywilnego składa się w oryginale, natomiast inne dokumenty dołącza się w formie uwierzytelnionych kopii.

Kopie te muszą jednak zostać poświadczone przez notariusza, konsula lub uprawnionego pełnomocnika, o ile jest nim adwokat. Mogą być też potwierdzone bezpłatnie przez pracownika urzędu przy składaniu wniosku, po okazaniu oryginału.

Jeśli zagraniczny akt małżeństwa nie został jeszcze wpisany do polskich ksiąg stanu cywilnego, konieczna jest jego transkrypcja.

Zagraniczne dokumenty wymagają ponadto odpowiedniego uwierzytelnienia: albo legalizacji przez Konsula RP za granicą, albo apostille – jeśli państwo, które wydało dokument, jest stroną Konwencji Haskiej.

Do wniosku należy dołączyć wszystkie akty stanu cywilnego dotyczące wnioskodawcy: przede wszystkim akt urodzenia, a jeśli dana osoba pozostawała wcześniej w innych związkach małżeńskich – również dokumenty potwierdzające te małżeństwa oraz ich rozwiązanie. Zakres wymaganych dokumentów może się różnić w zależności od państwa, z którego pochodzą.

Dokument potwierdzający pobyt stały

Do wniosku trzeba dołączyć także kserokopię dokumentów potwierdzających stały pobyt w Polsce lub rezydenta UE. Przykładem jest zezwolenie na pobyt stały. Jest to decyzja administracyjna, która potwierdza prawo do mieszkania w Polsce na czas nieokreślony.

Wymagane jest dołączenie też dołączyć kartę stałego pobytu, czyli plastikowy dokument potwierdzający tożsamość oraz posiadanie tego zezwolenia.

Certyfikat znajomości języka polskiego

Aby uzyskać polskie obywatelstwo, konieczne jest też potwierdzenie znajomości języka polskiego. Najczęściej robi się to poprzez zdanie państwowego egzaminu na poziomie co najmniej B1. Jest to poziom, który pozwala na swobodne porozumiewanie się w codziennych sytuacjach. Znajomość języka polskiego na tym poziomie mogą potwierdzać również inne dokumenty wymienione w ustawie – m.in. świadectwo ukończenia szkoły w Polsce.

Ile trwa uzyskanie obywatelstwa polskiego przez małżeństwo?

Rozpatrzenie wniosku i wydanie decyzji przez wojewodę co do zasady trwa kilka miesięcy. W niektórych przypadkach może on jednak ulec wydłużeniu.

Średni czas rozpatrzenia wniosku

Sprawa w urzędzie wojewódzkim powinna zostać rozpatrzona w ciągu około 6 miesięcy od złożenia wniosku. W rzeczywistości czas ten często się wydłuża, nawet do roku.

Co może wydłużyć procedurę uzyskania obywatelstwa przez małżeństwo z obywatelem Polski?

Opóźnienia w uzyskaniu obywatelstwa najczęściej wynikają z braków w złożonych dokumentach oraz dużej liczby spraw, którymi zajmują się urzędy. Jeśli wniosek jest niekompletny, urząd wojewódzki wzywa do jego uzupełnienia, co wstrzymuje dalsze rozpatrywanie sprawy.

Czas oczekiwania może stać się dłuższy także wtedy, gdy pojawi się konieczność dosłania dokumentów z innych instytucji lub udzielenie dodatkowych wyjaśnień.

Czy można przyspieszyć decyzję?

Przepisy dotyczące nadania obywatelstwa nie przewidują żadnych konkretnych działań, które mogłyby doprowadzić do skrócenia czasu, jaki wojewoda będzie miał na wydanie decyzji. Cudzoziemiec może jednak zadbać, by cała procedura przebiegła sprawnie i bez opóźnień – w tym zakresie najważniejszy będzie dobrze przygotowany i kompletny wniosek.

Z tego powodu tak istotne jest spełnienie wymogów formalnych wspomnianych już w poprzednich akapitach. Mowa przede wszystkim o ewentualnym przetłumaczeniu potrzebnych dokumentów, dołączeniu wszystkich załączników i starannym uzupełnieniu danych.

Najczęstsze błędy, których warto unikać, to:

• brak dokumentów lub niekompletny wniosek,
• błędne lub nieprzysięgłe tłumaczenia,
• złożenie nieaktualnych zaświadczeń,
• niejasności w dokumentacji pobytu,
• brak reakcji na wezwania urzędu w terminie,
• niedołączenie aktów stanu cywilnego w wymaganej formie

Czy można dostać obywatelstwo szybciej przez Prezydenta RP?

Polskie obywatelstwo można uzyskać nie tylko poprzez uznanie przez wojewodę, ale też przez nadanie go przez Prezydenta RP. Więcej o dostępnych drogach pisaliśmy w artykule, w którym odpowiadaliśmy na pytanie, jak uzyskać obywatelstwo polskie.

Nadanie obywatelstwa przez Prezydenta

Obywatelstwo polskie może zostać nadane przez Prezydenta RP na podstawie indywidualnej decyzji. Wniosek składa się poprzez wojewodę lub konsula.

Trzeba przy tym pamiętać, że jest to decyzja uznaniowa, co oznacza, że nie trzeba spełnić żadnych konkretnych warunków. Jednocześnie oznacza to również, że Prezydent RP ma pełną swobodę w podejmowaniu decyzji, a cudzoziemiec nie może się od niej odwołać.

Różnice między uznaniem a nadaniem obywatelstwa

W Polsce obywatelstwo można uzyskać poprzez nadanie przez Prezydenta RP albo poprzez uznanie przez wojewodę. Nadanie obywatelstwa to decyzja indywidualna i uznaniowa Prezydenta – każdy wniosek jest rozpatrywany osobno.

Składa się go za pośrednictwem wojewody lub konsula, a cały proces nie ma określonego czasu i może trwać od roku do nawet kilku lat, podczas gdy na uznanie obywatelstwa wojewoda jest związany terminem 6 miesięcy.

Uznanie za obywatela polskiego jest także bardziej formalną procedurą, której wynik można uznać za zdecydowanie bardziej przewidywalny – spełnienie warunków wskazanych w przepisach znacząco zwiększa szanse na uzyskanie obywatelstwa. Ostateczna decyzja zależy jednak również od stanowiska organów opiniujących wniosek. W praktyce zdarzają się decyzje odmowne – m.in. z uwagi na zarzut zagrożenia dla bezpieczeństwa państwa lub porządku publicznego. Co więcej, w razie niekorzystnego rozstrzygnięcia istnieje możliwość złożenia odwołania.

Procedury różnią się także opłatami. Uznanie kosztuje 1000 zł, nadanie przez Prezydenta 1669 zł, a potwierdzenie obywatelstwa 277 zł. Dodatkowo, jeśli korzystasz z pełnomocnika, trzeba doliczyć opłatę 17 zł za pełnomocnictwo.

Kiedy warto wybrać ścieżkę nadania obywatelstwa przez Prezydenta RP?

Nadanie obywatelstwa przez Prezydenta RP warto rozważyć głównie wtedy, gdy nie można spełnić warunków wymaganych do uznania przez wojewodę. Dotyczy to np. sytuacji, gdy cudzoziemiec przebywa w Polsce zbyt krótko albo nie ma wymaganych dokumentów.

Ta droga może znaleźć zastosowanie także w wyjątkowych przypadkach, np. gdy dana osoba ma szczególne zasługi dla Polski – w nauce, kulturze lub działalności publicznej. Bywa też stosowana w sytuacjach trudnych życiowo, np. gdy ktoś jest bezpaństwowcem lub znajduje się w niebezpiecznej sytuacji, np. zagrażającej jego życiu. Wówczas ścieżka nadania obywatelstwa zwiększa szanse na to, że takie obywatelstwo rzeczywiście się otrzyma.

Bywa też stosowana w sytuacjach trudnych życiowo, np. gdy ktoś jest bezpaństwowcem lub znajduje się w niebezpiecznej sytuacji zagrażającej jego życiu. W takich okolicznościach droga prezydencka może zwiększyć szanse na uzyskanie obywatelstwa.

O nadanie obywatelstwa można ubiegać się także z powodów humanitarnych – gdy dana osoba od lat mieszka w Polsce, pracuje, zna język i jest dobrze zintegrowany, ale nie spełnia wszystkich formalnych wymagań. W takich przypadkach jest to często jedyna realna możliwość uzyskania obywatelstwa.

Jeśli nadal wahasz się, która z tych procedur jest dla Ciebie korzystniejsza, warto sięgnąć po pomoc doświadczonego adwokata od spraw cudzoziemców.

Od lat zajmujemy się sprawami imigracyjnymi, a nasze doświadczenie zdobywaliśmy również pracując w instytucjach zajmujących się legalizacją pobytu i obsługą cudzoziemców.

Dzięki temu dobrze znamy cały proces – zarówno z perspektywy osób składających wnioski, jak i urzędów. Wiemy też, jak łatwo o błędy i ile problemów może pojawić się bez odpowiedniego wsparcia.