Sprawy karneCzyn z art. 280 kk – kiedy kradzież staje się rozbojem?

Do kobiety samotnie czekającej na autobus podchodzi napastnik. Wyciąga nóż i żąda, by ta oddała mu telefon i portfel. Kobieta nie protestuje, w obawie o swoje życie i zdrowie. Po całym zdarzeniu udaje się jednak na policję, by zgłosić popełnienie przestępstwa. Mówi, że została okradziona. Kiedy policjanci zaczynają pytać o przebieg całej sytuacji, szybko ustalają, że tak naprawdę kobieta padła ofiarą rozboju. A to poważniejsze przestępstwo niż kradzież. Czym w takim razie jest rozbój? I jaka odpowiedzialność karna może grozić sprawcy?    

Czym jest rozbój w świetle prawa karnego?

Rozbój to jedno z poważniejszych przestępstw przeciwko mieniu. W uproszczeniu można powiedzieć, że jest to szczególny rodzaj kradzieży – kradzież połączona z przemocą lub groźbą.

Przenosząc to już na grunt przepisów, zgodnie z art. 280 k.k. rozbój ma miejsce, gdy sprawca zabiera komuś rzecz, używając przemocy albo grożąc jej natychmiastowym użyciem. Za rozbój uznaje się także sytuację, w której sprawca doprowadza drugą osobę do nieprzytomności lub stanu, w którym osoba ta nie może się bronić – po to, aby odebrać jej mienie.

Rozbój w typie kwalifikowanym – co to za przestępstwo?

Rozbój może przybierać kilka form. Jedną z nich jest tzw. rozbój kwalifikowany z art. 280 § 2. W tym przypadku niebezpieczeństwo jest jeszcze większe. Chodzi bowiem o sytuacje, w których sprawca posługuje się:

• bronią palną,
• nożem lub innym podobnie niebezpiecznym przedmiotem,
• niebezpiecznym przedmiotem lub środkiem obezwładniającym (np. paralizatorem, gazem).

Rozbój kwalifikowany polega na działaniu w sposób bezpośrednio zagrażający życiu ofiary lub popełnieniu czynu wspólnie z inną osobą, która używa takiego narzędzia.

Rozbój a kradzież rozbójnicza – jaka jest różnica?

Rozbój często mylony jest z kradzieżą rozbójniczą. W praktyce są to jednak dwa odmienne przestępstwa. Podstawowa różnica dotyczy momentu użycia przemocy.

Rozbój ma miejsce wtedy, gdy przemoc lub groźba jej natychmiastowego użycia stosowana jest przed kradzieżą albo w trakcie jej dokonywania. Jak możesz zauważyć, przemoc jest w tym przypadku środkiem do celu – prowadzi bezpośrednio do zabrania komuś posiadanej rzeczy.

W przypadku kradzieży rozbójniczej, samo zabranie mienia następuje bez użycia siły. Dopiero po dokonaniu tego przestępstwa sprawca używa przemocy, żeby zatrzymać skradzioną rzecz lub uniknąć jej odebrania.

Jaka kara grozi za rozbój?

Kary za rozbój należą do najsurowszych w polskim Kodeksie karnym. Ich wysokość zależy od tego, w jakiej formie zostało popełnione przestępstwo.

Usiłowanie rozboju

Warto wiedzieć, że już samo usiłowanie rozboju jest karalne. Wystarczy więc sam fakt, że Twoje zachowanie zmierzało bezpośrednio do popełnienia takiego przestępstwa, ale z różnych powodów do kradzieży nie doszło – np. ofiara uciekła albo interweniowały osoby trzecie. W takiej sytuacji Kodeks karny przewiduje karę pozbawienia wolności od 2 do 15 lat.

Rozbój w typie podstawowym – (art. 280 § 1 k.k.)

Za dokonanie rozboju grozi Ci kara pozbawienia wolności od 2 do 15 lat. Jest to podstawowy typ przestępstwa, w którym używasz przemocy lub grozisz jej natychmiastowym użyciem w celu dokonania kradzieży.

Rozbój kwalifikowany – (art. 280 § 2 k.k.)

W przypadku rozboju z użyciem niebezpiecznego narzędzia kara jest jeszcze surowsza. Art. 280 § 2 k.k. przewiduje karę pozbawienia wolności od 3 do 20 lat. Dotyczy to sytuacji, gdy posługujesz się bronią palną, nożem, środkiem obezwładniającym lub działasz w sposób bezpośrednio zagrażający życiu.

Rozbój w przypadku mniejszej wagi – (art. 283 k.k.)

To, ile lat będzie grozić za rozbój, może zależeć także od konkretnych okoliczności prawy. Oprócz wspomnianego art. 280 k.k. znaczenie będzie mieć bowiem jeszcze art. 283 dotyczący tzw. przypadku mniejszej wagi.

Jeśli sąd dojdzie do wniosku, że szkodliwość społeczna jest niska, wartość skradzionego mienia niewielka, a ofiara nie odniosła obrażeń, może wymierzyć i łagodniejszą karę – od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności.

 

Czy za rozbój można dostać karę w zawieszeniu (tzw. „zawiasy”)?

Co do zasady, kara za rozbój wyklucza możliwość warunkowego zawieszenia jej wykonania. Minimalna kara pozbawienia wolności wynosi bowiem 2 lata. Według przepisów sąd może zawiesić wykonanie kary tylko wtedy, gdy nie przekracza ona 1 roku (w wyjątkowych przypadkach 2 lat).

Jedynym wyjątkiem będzie sytuacja, gdy Twój czyn zostanie zakwalifikowany jako przypadek mniejszej wagi z wyżej wymienionego art. 280 § 3 k.k. Wtedy grozi Ci kara od 3 miesięcy do 5 lat, co może pozwolić sądowi na orzeczenie kary poniżej 1 roku pozbawienia wolności i warunkowe zawieszenie jej wykonania.

Jak skutecznie bronić się przed zarzutem rozboju?

W zależności od przebiegu zdarzenia i zebranego materiału dowodowego możliwe są różne strategie procesowe:

• Kwestionowanie użycia przemocy lub groźby – to jeden z podstawowych sposobów obrony. Jeśli uda się wykazać, że w rzeczywistości nie doszło do użycia przemocy ani groźby jej natychmiastowego użycia, czyn może zostać przekwalifikowany na zwykłą kradzież, za którą grozi znacznie łagodniejsza kara.
• Podważenie zamiaru dokonania kradzieży – wykazanie, że przemoc nie była związana z chęcią kradzieży (np. doszło do bójki, a zabranie rzeczy było wtórne). W takiej sytuacji sprawca może odpowiadać np. za pobicie, ale już nie za rozbój.
• Wykazanie przypadku mniejszej wagi – otwiera drogę do kary od 3 miesięcy do 5 lat, a nawet do warunkowego zawieszenia jej wykonania.
• Kwestionowanie materiału dowodowego – błędy w zabezpieczeniu śladów, naruszenia procedury podczas przesłuchań, niespójności w zeznaniach świadków czy wątpliwości co do rozpoznania sprawcy mogą prowadzić do uniewinnienia lub umorzenia sprawy.
• Współpraca z organami ścigania – w niektórych przypadkach współpraca z prokuraturą może przynieść wymierne korzyści – umożliwić nadzwyczajne złagodzenie kary lub zastosowanie instytucji małego świadka koronnego (szczególnie gdy działałeś wspólnie z innymi osobami).
• Naprawienie szkody i działania pojednawcze – dobrowolny zwrot skradzionego mienia, naprawienie szkody oraz próba pojednania z pokrzywdzonym to okoliczności łagodzące, które sąd weźmie pod uwagę przy wymiarze kary.

Zarzut rozboju to jedna z najpoważniejszych sytuacji, w jakiej może znaleźć się oskarżony. Minimalna kara 2 lat pozbawienia wolności (a w typie kwalifikowanym – 3 lat) oznacza, że stawka jest bardzo wysoka. Warto więc skorzystać z pomocy adwokata specjalizującego się w sprawach karnych. Przeanalizuje on Twoją sytuację, opracuje strategię procesową dopasowaną do Twojej sytuacji i będzie reprezentował Cię w trakcie postępowania.