Sprawy karnePaserstwo nieumyślne – co warto wiedzieć o odpowiedzialności karnej z art. 292 k.k?

Nieznajomy sprzedał Ci używany telefon za wyjątkowo niską cenę, w dodatku nie miał paragonu i nalegał na szybką transakcję? Mogą grozić Ci zarzuty o paserstwo nieumyślne. Wystarczy, że okoliczności transakcji powinny były wzbudzić Twoje podejrzenia. Jak zatem uniknąć przypadkowego popełnienia przestępstwa z art. 292 Kodeksu karnego? I co zrobić, jeśli grożą Ci zarzuty?

Czym jest paserstwo nieumyślne według prawa karnego?

Paserstwo nieumyślne to przestępstwo uregulowane w art. 292 Kodeksu karnego. Polega na nabywaniu, przyjmowaniu, ukrywaniu lub pomaganiu w sprzedaży rzeczy pochodzącej z przestępstwa. Przy paserstwie nieumyślnym nie musisz mieć przy tym pewności, że dana rzecz pochodzi z kradzieży lub innego przestępstwa. Wystarczy, że towarzyszące okoliczności są na tyle podejrzane, że powinny wzbudzić Twoje wątpliwości.

Czym różni się paserstwo nieumyślne od umyślnego?

W prawie karnym wyróżnia się paserstwo umyślne i nieumyślne, a różnice między nimi mają istotne znaczenie dla wymiaru kary. Podstawowa różnica dotyczy wspomnianej już wcześniej świadomości sprawcy.

Paserstwo umyślne, według art. 291 § 1 k.k. występuje, gdy sprawca wie, że dana rzecz pochodzi z przestępstwa albo co najmniej godzi się na taką możliwość. Działa więc świadomie, akceptując przestępcze pochodzenie rzeczy i charakter swojego zachowania. Z tego powodu za ten rodzaj paserstwa odpowiedzialność karna jest większa, a potencjalna kara – surowsza.

Z paserstwem nieumyślnym jest inaczej. Może ono zostać popełnione, gdy nie masz pewnej wiedzy co do tego, że dana rzecz pochodzi z przestępstwa. Nie są tu więcwymagane złe intencje. Równie dobrze paserstwa nieumyślnego możesz dopuścić się przez brak ostrożności i zignorowanie ważnych sygnałów, które powinny sprawić, że w głowie zapali Ci się czerwona lampka. W takim przypadku mamy do czynienia z niedbalstwem i brakiem zachowania należytej ostrożności.

Kiedy popełniasz paserstwo nieumyślne? – przykład z życia codziennego

Paserstwo nieumyślne najczęściej ma miejsce w następujących sytuacjach, takich jak nabycie rzeczy pochodzącej z czynu zabronionego w podejrzanych okolicznościach, czy przyjęcie jej od kogoś jako prezent.

Przykład: Kupujesz używany iPhone za 500 zł, choć jego wartość rynkowa to 3 000 zł. Sprzedawca jest nerwowy, nie ma żadnych dokumentów, pudełka ani ładowarki. Nalega na szybkie sfinalizowanie transakcji i unika odpowiedzi na pytania o pochodzenie telefonu.

Jakie kary grożą za paserstwo nieumyślne?

Gdy okoliczności powinny dać Ci do myślenia, ale Ty nie zauważasz ich albo je ignorujesz, możesz ponieść odpowiedzialność karną za paserstwo nieumyślne. Wymiar grożącej Ci kary będzie zależał wówczas od wartości danego przedmiotu.

Paserstwo nieumyślne w typie podstawowym

Zgodnie z art. 292 § 1 Kodeksu karnego, za paserstwo nieumyślne grozi Ci grzywna, kara ograniczenia wolności, lub kara pozbawienia wolności do 2 lat.

Paserstwo nieumyślne rzeczy znacznej wartości

Jeżeli przedmiotem paserstwa jest rzecz znacznej wartości (czyli taka, której wartość przekracza 200 000 zł), zastosowanie ma art. 292 § 2 k.k. W takim przypadku grozi Ci kara pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat.

Jak uniknąć popełnienia przestępstwa paserstwa nieumyślnego?

Aby nie wpaść w pułapkę paserstwa nieumyślnego, musisz zachować szczególną ostrożność przy zakupie lub przyjmowaniu rzeczy od innych osób. Przede wszystkim porównaj cenę oferowaną przez sprzedającego z ceną rynkową. Unikaj też transakcji zawieranych „na szybko”.

Jeśli kupujesz rzecz znacznej wartości, najlepiej dodatkowo zażądaj przedstawienia dokumentów potwierdzających pochodzenie rzeczy. Zadawaj też pytania i zachowuj dowody przeprowadzonej transakcji. W ten sposób będziesz w stanie wykazać staranność przy transakcji i zweryfikowanie sprzedającego oraz pochodzenia przedmiotu.

Czy przy paserstwie nieumyślnym możliwe jest uniewinnienie?

Uważne podchodzenie do transakcji i reagowanie, gdy okoliczności wzbudzają Twoje podejrzenia jest ogromnie ważne jeszcze z jednego powodu – może mieć duży wpływ na ewentualne uniewinnienie.

Uniewinnienie jest możliwe, gdy Twoje zachowanie nie spełnia wszystkich warunków przewidzianych przez przepis Kodeksu karnego. W takiej sytuacji sąd dojdzie do wniosku, że nie można Ci przypisać winy za popełnienie danego przestępstwa.

Przy paserstwie nieumyślnym jednym z takich warunków jest ignorowanie okoliczności, które powinny przykuć Twoją uwagę. Sąd ocenia sytuację z perspektywy tzw. rozsądnego człowieka. Zastanawia się więc, jak przeciętna osoba zachowałaby się w danych okolicznościach.

Uniewinnienie jest prawdopodobne zwłaszcza wtedy, gdy cena rzeczy była zbliżona do rynkowej, transakcja przebiegała w normalnych warunkach (np. za pośrednictwem popularnego portalu aukcyjnego), sprzedawca nie zachowywał się podejrzanie i został przez Ciebie zweryfikowany.

Jak skutecznie bronić się przed zarzutem paserstwa nieumyślnego?

Sprawy o paserstwo nieumyślne opierają się w dużej mierze na ocenie subiektywnych przesłanek – czy „powinieneś był przypuszczać”, że rzecz pochodzi z przestępstwa.

To pole do interpretacji, które doświadczony obrońca może wykorzystać na Twoją korzyść. Za to bez takiego wsparcia istnieje duże prawdopodobieństwo, że popełnisz błąd, który negatywnie wpłynie na rozstrzygnięcie sądu.

Gdy zdecydujesz się na pomoc adwokata specjalizującego się w sprawach karnych, przeanalizuje on okoliczności i oceni, czy istniały podstawy do postawienia zarzutów. Pomoże też w gromadzeniu i zabezpieczeniu dowodów świadczących o Twojej dobrej wierze. Przede wszystkim jednak – opracuje i wdroży strategię procesową dostosowaną do Twojej sytuacji. A warto dodać, że o takiej strategii warto pomyśleć znacznie wcześniej niż po usłyszeniu zarzutów. Adwokat może być obecny już podczas przesłuchań i dbać, by Twoje prawa były przestrzegane.

Im wcześniej skonsultujesz swoją sytuację z adwokatem, tym większa szansa na korzystne zakończenie sprawy – czy to poprzez umorzenie postępowania, czy uniewinnienie przed sądem.